بودنش به ( يتركوا ) است و بنا بر اين معنى چنين باشد كه ( آيا پنداشتند مردم اينكه رها شوند كه بگويند ايمان آورديم . . . ) كه در اينجا ( لان يقولوا او بان يقولوا ) بوده و چون حرف جر حذف گرديده ( يتركوا ) به ( ان ) متصل و منصوب شده است . و ممكن است عامل در ( ان ) دوم ( حسب ) باشد . ابو على گويد : نصب ( ان ) بوسيله ( يتركوا ) صحيح نخواهد بود زيرا فعل معلوم كه متعدى به يك مفعول است ، چگونه وقتى كه مجهول شد بمفعول ديگرى متعدى شود . و نيز گويد : آنچه را كه گفته‌اند كه ( ان ) بوسيله ( حسب ) منصوب شده نادرست است زيرا - از چهار حالت خارج نيست - يا بايد مفعول اول ، و يا مفعول ثانى ، و يا صفت و يا بدل واقع شود . اما مفعول اول نمىباشد زيرا مفعول اول ( حسب ) عبارت از ( أَنْ يُتْرَكُوا ) بوده است . و اما مفعول ثانى نمىباشد ، علتش دو چيز است : الف : باب ظننت در ادبيات عرب هنگامى كه به اين نوع مفاعيل متعدى شود ، مفعول دومش ظاهر نخواهد بود . ب : مفعول دوم از نظر معنى همان مفعول اول است و در اينجا اين چنين نيست . و اما بدل نمىباشد : زيرا از نظر معنى ، مشتمل هيچكدام از تمام يا بعضى معنى مفعول اول نيست . و اما صفت نمىباشد : زيرا ( ان ) دوم براى ( حسب ) مفيد معنى صفتى نبوده و از آنچه را كه گفتيم بيرون نخواهد بود . و بنا بر اين آنچه در اين باره گفته‌اند غفلت و اشتباه است . ميگويم ( مؤلف ) بدل در اينجا صحيح است اگر ( احسبوا ان يقولوا ) به معناى ( احسبوا ان يهملوا ) باشد زيرا بدون ترديد اهمال به معناى ترك ( و واگذاردن ) است . و حاصل ترجمه چنين مىشود : آيا گمان دارند به اينكه ادعاى ايمان نموده ولى با تكاليف دينى و وظائف اسلامى امتحان نشوند .